Mối quan hệ ‘từ bạn hóa thù’ giữa ông Zelensky và trùm drone Fedorov

Việc Tổng thống Zelensky cách chức ông Fedorov đã khiến người từng là đồng minh thân cận trở thành đối thủ tiềm năng, giữa lúc chính trường Ukraine nhiều biến động.

Trong video dài khoảng 9 phút đăng trên mạng xã hội ngày 18/8, cựu bộ trưởng quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov kêu gọi tổ chức bầu cử ngay cả khi chiến sự với Nga chưa kết thúc. Ông cho rằng Ukraine cần tìm một cơ chế hợp pháp, an toàn và thực tế để khôi phục đầy đủ tiến trình dân chủ, đồng thời nhấn mạnh Nga không nên là yếu tố quyết định thời điểm người Ukraine được bỏ phiếu.

Lời kêu gọi được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Volodymyr Zelensky đề cử Yevhen Khmara làm Bộ trưởng Quốc phòng, chặn mọi con đường để ông Fedorov trở lại chính phủ. Động thái cho thấy mối quan hệ giữa ông Zelensky và ông Fedorov đã xấu đi đáng kể chỉ trong vài tuần.

Ông Fedorov, 35 tuổi, từng là đồng minh thân cận của Tổng thống Zelensky. Trước khi bước vào chính trường, Fedorov được ông Zelensky, khi đó là ngôi sao truyền hình, lựa chọn phụ trách chiến dịch trên mạng xã hội trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2019.

Với kỹ năng của mình, Fedorov đã góp phần quan trọng giúp ông Zelensky đắc cử và gia nhập chính phủ ở tuổi 28 với cương vị Bộ trưởng Chuyển đổi số. Ông thúc đẩy hàng loạt cải cách ứng dụng công nghệ, nổi bật là nền tảng Diia, cho phép người dân thực hiện nhiều thủ tục hành chính trên điện thoại.

Hình ảnh một chính trị gia trẻ, am hiểu công nghệ giúp Fedorov trở thành gương mặt nổi bật trong chính quyền Ukraine. Khi chiến sự bùng phát đầu năm 2022, Fedorov đã đưa công nghệ vào chiến trường. Ông công khai đề nghị Elon Musk kích hoạt Starlink tại Ukraine, thúc đẩy phát triển “đội quân drone” và xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu từ chiến trường.

Fedorov hồi tháng 1 được ông Zelensky điều chuyển sang làm lãnh đạo Bộ Quốc phòng, với nhiệm vụ cải tổ một bộ máy khổng lồ đã nhiều lần vướng bê bối tham nhũng và quản lý yếu kém.

Với vị trí này, Fedorov đã thúc đẩy hàng loạt cải cách trong quân đội Ukraine, tăng cường ứng dụng máy bay không người lái trong tác chiến, khiến ông được mệnh danh là “ông trùm drone”. Tuy nhiên, nỗ lực đầu tư vào drone của ông đối lập với Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi, người có tư duy quân sự truyền thống hơn.

Triển vọng chính trị của Fedorov phụ thuộc đáng kể vào thời điểm Ukraine tổ chức bầu cử. Ukraine đang duy trì thiết quân luật, theo đó không thể tổ chức bầu cử tổng thống. Nhiệm kỳ 5 năm của Tổng thống Zelensky trên lý thuyết đã kết thúc vào tháng 5/2024, nhưng ông vẫn tiếp tục giữ chức trong thời gian thiết quân luật theo quy định hiện hành.

Ông Fedorov cũng thừa nhận bầu cử trong chiến sự đặt ra nhiều vấn đề, từ quyền bỏ phiếu của binh sĩ, người dân gần tiền tuyến đến hàng triệu người Ukraine đang ở nước ngoài. Ông cho rằng Kiev cần tìm một cơ chế vừa hợp pháp vừa bảo đảm an toàn.

Nếu bầu cử diễn ra sau chiến tranh, cục diện hiện nay nhiều khả năng sẽ thay đổi với sự xuất hiện của các ứng viên mới. Ông Zelensky không chỉ phải đối mặt với Fedorov mà còn có thể phải cạnh tranh với nhiều người có ảnh hưởng khác.

Với Fedorov, việc được công chúng ủng hộ hiện nay mới chỉ là khởi đầu. Lợi thế này có thể suy giảm nếu Ukraine tổ chức bầu cử sau nhiều năm nữa. Nhưng nếu ông duy trì được hình ảnh hiện tại, Fedorov có thể trở thành một trong những ứng viên đáng chú ý của cuộc đua quyền lực hậu chiến.

Dù vậy, chuyên gia Fesenko cho rằng ông Fedorov hiện chưa thực sự có một nền tảng chính trị ổn định.

“Đầu tháng 7, khoảng 40-45% người Ukraine thậm chí còn không biết Fedorov là ai”, ông Fesenko nói. “Tôi cho rằng không nên vội đánh giá quá cao các chỉ số thăm dò hiện tại. Cần chờ xem mức ủng hộ dành cho Fedorov sẽ ổn định ở đâu khi mọi thứ lắng xuống, và điều đó sẽ phụ thuộc rất nhiều vào bước đi tiếp theo của chính ông ấy”.

Nguồn VNEXPRESS Như Tâm (Theo Kyiv Independent, AFP, Reuters)